Πόσο "τυχαία" επιλέγουμε σύντροφο; Όταν βγαίνει το παιδί από μέσα μας...

Οι ερωτικές εικόνες αναπτύσσονται πολύ νωρίς στη ζωή του ατόμου και είναι πολύ ισχυρές γιατί θεμελιώνονται στη μνήμη εμπειριών που συνέβησαν πριν από την ανάπτυξη της γλώσσας. Οι γονείς κληροδοτούν τις ερωτικές εικόνες στα παιδιά τους με δύο τρόπους: με τον τρόπο που εκφράζουν (ή δεν εκφράζουν) την αγάπη τους στα παιδιά τους και με τον τρόπο που εκφράζουν (ή δεν εκφράζουν) την αγάπη τους μεταξύ τους. Εφόσον η σχέση των γονιών, για του περισσότερους ανθρώπους, είναι η σχέση που παρατηρούν πρώτα, από κοντά και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, είναι αυτή που έχει την ισχυρότερη επίδραση στις ερωτικές τους εικόνες. Οι άνθρωποι που μεγαλώνουν σε οικογένειες γεμάτες ένταση και συγκρούσεις διαμορφώνουν έννοιες αγάπης και σχέσης πολύ διαφορετικές από όσους μεγάλωσαν σε ένα θερμό και στοργικό οικογενειακό περιβάλλον.

Οι ερωτικές εικόνες επομένως είναι εξαιρετικά επηρεασμένες από τις πρώτες μας προσωπικές ερωτικές εμπειρίες. Εσωτερικεύουμε την εικόνα του ατόμου που μας δίδαξε το νόημα της αγάπης ικανοποιώντας (ή μη ικανοποιώντας) τις φυσικές και συναισθηματικές μας ανάγκες στη διάρκεια των πρώτων ημερών της ζωής μας. Όταν ενηλικιωθούμε αναζητούμε ένα σύντροφο που ταιριάζει με αυτήν την εσωτερικευμένη εικόνα. Ορισμένοι αναζητούν τη φυσική ομοιότητα. Μια γυναίκα λόγου χάρη, ελκύεται από άντρες που, όπως ο πατέρας της, είναι κοντοί, μελαχρινοί και σκληροί, αλλά όμορφοι. Άλλοι επιζητούν τη συναισθηματική ομοιότητα. Ένας άντρας ελκύεται από γυναίκες που μοιάζουν με τη μητέρα του: έξυπνες, λαμπερές, αποφασιστικές. Ορισμένοι άνθρωποι ψάχνουν για το ακριβώς αντίθετο είδος από αυτό των γονιών τους. Ένας άντρας που η μητέρα του ήταν αδιάκριτη, συναισθηματική, μεγαλόσωμη και μελαχρινή, ελκύεται από γυναίκες απόμακρες, συγκροτημένες, αδύνατες, ξανθές.

Όταν οι άνθρωποι βρίσκονται σε συναισθηματική διέγερση και συναντήσουν ένα άτομο που ταιριάζει στην εσωτερικευμένη εικόνα τους, με κάποιο σημαντικό τρόπο, προβάλουν αυτήν την εικόνα πάνω του. Για αυτό όταν οι άνθρωποι ερωτευτούν πολύ συχνά στη ζωή τους ακούμε να λένε : «Νιώθω σαν να το γνώριζα όλη μου τη ζωή».

Για αυτό άλλωστε πολύ συχνά εκπλήσσονται και απογοητεύονται όταν ανακαλύπτουν, αφού περάσει η περίοδος του ξελογιάσματος, ότι ο/η σύντροφός τους έχει κάποια άσχημα προσωπικά χαρακτηριστικά που δεν είχαν παρατηρήσει και δεν διαθέτει όλες εκείνες τις θαυμάσιες ποιότητες που παρατηρούσαν τα ερωτοχτυπημένα μάτια τους. Μοιάζει σαν να μην έβλεπαν το πραγματικό πρόσωπο, παρά μόνο την προβολή της εσωτερικευμένης ερωτικής εικόνας τους.

Οι ερωτικές εικόνες έχουν μια ισχυρή επίδραση στην επιλογή του συντρόφου. Το θέμα της ασυνείδητης επιλογής συντρόφου έχει απασχολήσει πολλούς συγγραφείς με ψυχοδυναμικό προσανατολισμό. Σύμφωνα με μία εκδοχή αυτής της άποψης, οι άνθρωποι παντρεύονται το χειρότερο εφιάλτη τους: όσοι φοβούνται την απόρριψη και την εγκατάλειψη λόγου χάρη, παντρεύονται αυτούς που φοβούνται την παρεμβατικότητα και την προσκόλληση. Ενώ ο ένας από τους συντρόφους αναζητά την οικειότητα, ο άλλος αναζητά την απόσταση. Μια πιθανή εξήγηση για αυτήν την φαινομενικά παράλογη επιλογή είναι η «ψυχαναγκαστική επανάληψη», η οποία εξαναγκάζει τους ανθρώπους να επαναλαμβάνουν τα τραύματα της παιδικής τους ηλικίας. Οι άνθρωποι φοβούνται  την απόρριψη και την εγκατάλειψη, επειδή τη βίωσαν ως παιδιά και για αυτό εξαναγκάζονται ψυχολογικά να επαναλαμβάνουν αυτό το τραύμα ως ενήλικες. Και ποιος είναι ο καταλληλότερος για αυτήν την ψυχαναγκαστική επανάληψη από ένα σύντροφο που επαναλαμβάνει ένα τραύμα παρεμβατικότητας και προσκόλλησης;

Σύμφωνα με τη δεύτερη ψυχοδυναμική εκδοχή, η ασυνείδητη επιλογή συντρόφου οφείλεται στην ανάγκη των ανθρώπων να επουλώνουν τις πληγές των παιδικών τους χρόνων. Μολονότι μία τέτοια σχέση μοιάζει με αληθινή κόλαση, στην πραγματικότητα προσφέρει σε αμφότερους τους συντρόφους την καλύτερη πιθανή ευκαιρία να επουλώσουν αυτά τα τραύματα.

Ορισμένες φορές, οι εσωτερικευμένες εικόνες μπορεί να είναι πολύ αρνητικές. Όταν τα αρχικά ερωτικά πρότυπα που βιώνει το παιδί είναι απόμακρα, ψυχρά και κολαστικά θα αποτελέσουν τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά των εσωτερικευμένων ερωτικών εικόνων που θα φέρει και ως ενήλικας. Τέτοιοι ενήλικες τείνουν να ερωτεύονται συνεχώς ανθρώπους απόμακρους, ψυχρούς και κολαστικούς που είναι βέβαιο ότι δε θα ανταποκριθούν στην αφοσίωσή τους. Μπορεί να παραπονιούνται με πικρία ότι ο σύντροφός τους είναι ψυχρός, αλλά όταν έχουν την ευκαιρία να είναι με κάποιο θερμό αφοσιωμένο και στοργικό σύντροφο, τον απορρίπτουν: ένα τέτοιο άτομο δεν ταιριάζει στην ερωτική εικόνα τους και επομένως δεν πυροδοτεί μέσα τους την ερωτική φλόγα.

Ορισμένα ζευγάρια φαντάζονται ότι μοιράζονται κάποια ερωτικά ιδανικά ενώ στην πραγματικότητα έχουν πολύ διαφορετικές εικόνες για την τέλεια σχέση. Ακόμη και όταν δύο άνθρωποι είναι συναισθηματικά διεγερμένοι και οι ερωτικές τους εικόνες ταιριάζουν, μια πιο προσεκτική εξέταση είναι απαραίτητη προτού αποφασίσουν να αφοσιωθούν ο ένας στον άλλον.   

Πηγή: Pines, A. (2007). Η φθορά στην Ερωτική Σχέση: Αιτίες & Θεραπείες. Αθήνα: Περίπλους .

Όταν μεγαλώσω θέλω να γίνω...Ψυχολόγος!

Εξαιρετικό βίντεο για το επάγγελμα του Ψυχολόγου!

Επάγγελμα Φοιτητής: Προκλήσεις και προσκλήσεις μιας νέας ζωής

Τα αποτελέσματα βγήκαν και η είσοδος στο Πανεπιστήμιο είναι γεγονός.  Τι καινούργιο έχουν να αντιμετωπίσουν οι πρωτοετείς φοιτητές και πώς μπορούν να διευκολύνουν την προσαρμογή τους στη νέα πραγματικότητα;

Η προσαρμογή στο Πανεπιστήμιο είναι μία πολυσύνθετη διαδικασία και καθορίζεται από ατομικούς παράγοντες αλλά και από παράγοντες που σχετίζονται με τη νέα κατάσταση. Στους ατομικούς παράγοντες μπορούν να περιληφθούν η ιδιοσυγκρασία του φοιτητή, οι προηγούμενες εμπειρίες προσαρμογής σε νέες καταστάσεις, οι προσδοκίες και απαιτήσεις της σχολής ή της πόλης που σπουδάζει και η προσωπική  επιλογή και ευαρέσκεια του αντικειμένου  σπουδών του ίδιου.   

Στους παράγοντες που αφορούν τη νέα κατάσταση που αντιμετωπίζει ο φοιτητής ανήκουν:

§  Η γνωριμία με άλλους φοιτητές και η δημιουργία σχέσεων

To ξεκίνημα στο Πανεπιστήμιο προσφέρει ένα καινούργιο κοινωνικό πλαίσιο. Ο φοιτητής θα έχει την ευκαιρία να γνωρίσει ένα ευρύτερο φάσμα απόψεων, συναισθηματικών και κοινωνικών καταστάσεων και να δοκιμάσει ένα νέο τρόπο ζωής. Πιο συγκεκριμένα, δημιουργεί νέες φιλίες, κατανοεί καλύτερα αυτές που ήδη έχει και του δίνεται η δυνατότητα επιλογής μεταξύ πολλών διαφορετικών ανθρώπων, αυτών με τους οποίους ταιριάζει περισσότερο. Άτομα με διαφορετικές εμπειρίες και βιώματα, από διαφορετικά κοινωνικο-οικονομικά στρώματα και κουλτούρες συγχρωτίζονται και έχουν να προσφέρουν πολλά ο ένας στον άλλο. Οι φιλίες προσφέρουν στο νέο φοιτητή υποστήριξη, σιγουριά κι ευχαρίστηση και τον βοηθούν να γνωρίσει καλύτερα κάποιες πτυχές του εαυτού του.

§  Η απομάκρυνση από το σπίτι για πρώτη φορά

Κάποιοι φοιτητές παραμένουν στην πόλη τους, ενώ άλλοι μετακομίζουν σε άλλες πόλεις.  Ενώ μέχρι αυτή τη φάση η οικογένεια του νέου φοιτητή βρισκόταν κοντά του και είχε τον κύριο υποστηρικτικό ρόλο, τώρα καλείται να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα ενός νέου πλαισίου, με νέους όρους παιχνιδιού. Η αίσθηση ότι κανείς πρέπει να αρχίσει από το μηδέν μπορεί να προκαλέσει σε κάποιους αρκετό άγχος για το αν θα τα καταφέρουν μόνοι τους. Είναι σημαντικό να γίνεται προσπάθεια για αυτονομία από τους γονείς ώστε ο φοιτητής να αποκτήσει σταδιακά προσωπική αίσθηση αυτό-αποτελεσματικότητας και ελέγχου της ζωής του. Συχνά οι γονείς εξακολουθούν να βλέπουν το φοιτητή σαν μικρό παιδί. Έτσι προκαλείται συναισθηματική ένταση και η τάση για αυτονόμηση γίνεται πιο έντονη. Κατά της προσπάθεια για αυτονόμηση,  άλλοι φοιτητές επιλέγουν να «ρίξουν μαύρη πέτρα πίσω τους» και να αφήσουν τους γονείς τους έξω από τις λεπτομέρειες της νέας τους ζωής, άλλοι κρατούν τα κανάλια της επικοινωνίας ανοιχτά και κουβεντιάζουν με τους γονείς τους όχι μόνο για τα μικροπράγματα της καθημερινότητάς τους αλλά και για το πώς αισθάνονται και το πώς προσαρμόζονται σταδιακά στη νέα τους πραγματικότητα!

§  Ισορροπία ανάμεσα στις υποχρεώσεις του Πανεπιστημίου και τις απαιτήσεις της καθημερινότητας

Μέχρι τώρα η καθημερινότητα των περισσότερων ήταν «πρωινό ξύπνημα, σχολείο, φαγητό, φροντιστήρια, ύπνος» και συχνά δεν έμενε χρόνος για περαιτέρω δραστηριότητες. Τώρα εκτός από το ακαδημαϊκό κομμάτι, οι φοιτητές καλούνται να αναλάβουν ευθύνες και αποφάσεις όχι μόνο σοβαρών αλλά και καθημερινών μικροπραγμάτων που δεν είχαν αντιμετωπίσει προηγουμένως (π.χ. προετοιμασία φαγητού, πλύσιμο ρούχων κλπ.). Για την επίτευξη αυτής της ισορροπίας απαιτείται αξιοποίηση και καλή διαχείριση των χρημάτων και του χρόνου των φοιτητών.  

§  Αλλαγή στον τρόπο μελέτης 

      Ο τρόπος μελέτης θα πρέπει να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα τα οποία περιλαμβάνουν τα υποχρεωτικά μαθήματα (βάθος και πλάτος εννοιών και δεδομένων, απαιτώντας ενεργή συμμετοχή στην προσέγγιση και κατανόησή τους) αλλά και τη δυνατότητα επιλογής μαθημάτων (ευκαιρίες εξερεύνησης γνώσεων).

Η νέα αυτή πραγματικότητα είναι αναμενόμενο να προκαλεί άγχος στους νέους ωστόσο χρειάζεται χρόνος και υπομονή αλλά και αξιοποίηση των ευκαιριών και των ερεθισμάτων που δίνονται. Παρά τις όποιες δυσκολίες ενδέχεται να αντιμετωπίσει ο πρωτοετής φοιτητής, η είσοδος στο Πανεπιστήμιο του δίνει τη δυνατότητα να αντιμετωπίσει έναν άλλο τρόπο ζωής, να γνωρίσει καινούργια πράγματα, να αποκτήσει ταυτότητα, λόγο και δύναμη.