Έρωτας: Τα Μυστικά της Έλξης

Οι ρομαντικές σχέσεις αρχίζουν με τον έρωτα. Αν δεν υπάρχει πάθος από την αρχή προφανώς δεν μπορεί αυτό να χαθεί αργότερα. Κατά συνέπεια, όσοι ξεκινούν μία σχέση για άλλους λόγους πλην του έρωτα, καθώς και όσοι δεν πιστεύουν στον έρωτα ή όσοι ψάχνουν το “σωστό” άτομο αλλά δεν το βρίσκουν ποτέ, δεν είναι δυνατόν να υποστούν φθορά σε μία ερωτική σχέση.

Ο έρωτας, είτε είναι κεραυνοβόλος είτε είναι αργά αναδυόμενο πάθος, είναι η ιδανική φάση σύμφωνα με την οποία κρίνεται ολόκληρη η σχέση – συνήθως δυσμενώς. Αυτή είναι η φάση την οποία οι εραστές θέλουν να διατηρήσουν ή να ανακτήσουν. Ξελόγιασμα, τύφλωση, πάθος. Οι εραστές θέλουν να πιστεύουν ότι ο έρωτάς τους είναι μοναδικός, μαγικός, κάτι που οι ποιητές μπορούν να περιγράψουν καλύτερα. Θέλουν να πιστεύουν ότι η έλξη ανάμεσα στους εραστές είναι μία μυστική ένωση των ψυχών, αυτό που ο Victor Herbert περιέγραψε ως “το γλυκό μυστήριο της ζωής”.

Οι ψυχολόγοι εντούτοις δεν προτίθενται να αφήσουν τον έρωτα στους ποιητές, τους ρομαντικούς ονειροπόλους και τους ερωτευμένους. Θέλουν να ανακαλύψουν τι ελκύει τους ερωτευμένους μεταξύ τους, να εξηγήσουν πώς ερωτεύεται κάποιος ένα συγκεκριμένο άτομο και γιατί. Στην ερώτηση γιατί ερωτεύτηκαν το σύντροφό τους οι συνεντευξιαζόμενοι συμπεριλαμβάνουν στην απάντησή τους έναν κατάλογο αρετών όπως εμφάνιση, προσωπικότητα, επιτεύγματα και αξίες (παρόμοιες με τις δικές τους και συνεπώς “σωστές”). Σπάνια αναφέρουν τους τρόπους με τους οποίους ο αγαπημένος πληροί κάποια πολιτισμικά πρότυπα (“Προέρχεται από μία πολύ καλή οικογένεια με άριστη εκπαίδευση”). Ούτε αναφέρονται συνήθως στη συναισθηματική κατάσταση στην οποία βρίσκονταν, ως αποτέλεσμα κάποιου συμβάντος στην εργασία ή την προσωπική τους δουλειά, όταν ερωτεύτηκαν.

Όταν οι άνθρωποι ερωτεύονται έχουν την τάση να θεωρούν ότι η μαγεία οφείλεται αποκλειστικά στις ελκυστικές ιδιότητες του αγαπημένου τους. Αισθάνονται ότι η παραδοχή κάποιων εξωτερικών δυνάμεων που τους έχουν επηρεάσει, μειώνει τη μαγεία του έρωτα ή τη μαγεία του αγαπημένου. Προτιμούν να θεωρούν ότι είναι ανεξάρτητοι, διαφορετικοί, ότι η αγάπη τους είναι ικανή να διαψεύσει τους κανόνες. Αλλά οι μελέτες δείχνουν ότι οι συνθήκες κάτω από τις οποίες γνωρίζουμε κάποιον είναι εξαιρετικά σημαντικές.

Οι δύο εξωγενείς μεταβλητές που έχουν προσελκύσει το μεγαλύτερο ερευνητικό ενδιαφέρον είναι η γειτνίαση και η συναισθηματική διέγερση. Οι μελέτες δείχνουν ότι οι άνθρωποι, τουλάχιστον μεταφορικά, παντρεύονται το γείτονα τους. Σε μία κλασική μελέτη (Bossard, 1932), εξετάστηκαν 5.000 άδειες γάμου. Τα ευρήματα έδειξαν ότι το 33% των ζευγαριών ζούσαν μέσα σε μια έκταση πέντε οικοδομικών τετραγώνων ο ένας από τον άλλον προτού γνωριστούν και παντρευτούν. Τα ποσοστά των γάμων μειώνονταν σταθερά και ενδεικτικά καθώς αυξανόταν η γεωγραφική απόσταση μεταξύ των κατοίκων. Είναι προφανές ότι για να ερωτευτούν δύο άνθρωποι πρέπει να έχουν κάποια πιθανότητα να συναντηθούν αλλά  η πιθανότητα να ερωτευτούν μεταξύ τους μεγαλώνει όταν συναντιούνται συχνότερα. Ο Robert Zajonc πιστεύει ότι το φαινόμενο αυτό είναι επακόλουθο της “επανειλημμένης έκθεσης”. Η επανειλημμένη έκθεση μας δημιουργεί την πεποίθηση ότι ο άλλος δεν είναι επικίνδυνος και συνεπώς μπορούμε να χαλαρώσουμε και να αντιδράσουμε θετικά.

Όταν βρισκόμαστε σε διέγερση είναι πιο πιθανό να ερωτευτούμε – επίσης όταν είμαστε θυμωμένοι, φοβισμένοι, όταν ζηλεύουμε, όταν νιώθουμε ευφορία ή όταν αισθανόμαστε ότι μας απορρίπτουν. Στην πραγματικότητα όταν κάποιος βιώνει μια σωματική διέγερση που συνοδεύεται από έντονα συναισθήματα είναι ένα εν δυνάμει ρομαντικό άτομο. Αν ένας άντρας συναντήσει μία όχι ιδιαίτερα θελκτική γυναίκα ενώ βρίσκεται σε κατάσταση ταραχής, το πιθανότερο είναι να αισθανθεί εντονότερη έλξη για αυτήν παρά αν βρισκόταν σε κανονικές συνθήκες.

Σύμφωνα με τους Walster και Berscheid, χρειάζονται δύο πράγματα για να ερωτευτεί κανένας: η διέγερση και η ρομαντική ερμηνεία της. Όταν κάποιος υποφέρει από τον πόνο της απόρριψης είναι ώριμος για μία αντισταθμιστική ερωτική σχέση. Σε περιόδους πολέμου οι εραστές ανακαλύπτουν το πάθος στη σκιά του θανάτου. Μία γυναίκα που αναρρώνει από το θάνατο του πατέρα της είναι ώριμη να ερωτευτεί, και το ίδιο συμβαίνει με όσους είχαν κάποια τραυματική εμπειρία ή με όσους πρόκειται να εγκαταλείψουν κάποιον τόπο για πάντα. Τα ευτυχή περιστατικά επίσης οδηγούν στον έρωτα. Παράδειγμα τα ζευγάρια που συναντήθηκαν σε κάποιο γάμο, σε διακοπές ή την πρώτη ζεστή μέρα της άνοιξης.

Ένα σημαντικό μέρος της συναισθηματικής διέγερσης του ξελογιάσματος προέρχεται από την πρόκληση και τους κινδύνους που συνεπάγεται ο έρωτας. Γιατί ενώ είναι θαυμάσιο να ερωτεύεται κανένας είναι ταυτόχρονα παράτολμο και επικίνδυνο. Σημαίνει ότι γίνεσαι ευάλωτος. Σημαίνει ότι μπορεί να πληγωθείς ή να απογοητευτείς. Όπως μία δύσκολη ανάβαση στα βράχια είναι πιο διεγερτική από μία βόλτα σε ένα λόφο – επειδή περιλαμβάνει περισσότερους κινδύνους – έτσι και ο έρωτας είναι πιο διεγερτικός από τη συμπάθεια. Αυτό το είδος της συναισθηματικής διέγερσης εμφανίζεται και αργότερα στη ζωή του ζευγαριού κάθε φορά που η σχέση αντιμετωπίζει κάποια απειλή, λόγου χάρη, ως αποτέλεσμα της εμπλοκής ενός από τους συντρόφους με κάποιο άλλο πρόσωπο.

Απόσπασμα από το βιβλίο: Pines, A.M. (2007). Η Φθορά στην Ερωτική Σχέση: Αιτίες και Θεραπείες. Αθήνα: Περίπλους.

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας: Ένα Σχολείο για «Μεγάλα» Παιδιά…

Σε μία εποχή γοργών αλλαγών και εξελίξεων ακούμε συχνά για την ανάγκη της δια βίου μάθησης. Καθώς λοιπόν είναι απαραίτητη η συνεχής επιμόρφωση και η επικαιροποίηση της γνώσης, όσοι δεν έχουν αποκτήσει τις αναγκαίες δεξιότητες μειονεκτούν και απειλούνται από τον κοινωνικό αποκλεισμό. Αυτό τον κίνδυνο κλήθηκαν να προλάβουν τα Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας τα οποία απευθύνονται σε πολίτες 18 ετών και άνω, οι οποίοι δεν έχουν ολοκληρώσει την υποχρεωτική κατώτερη βαθμίδα της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Το Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας (ΣΔΕ) είναι ένα καινοτόμο Σχολείο Εκπαίδευσης Ενηλίκων. Η Ελλάδα υιοθέτησε την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και με το νόμο 2525/97 θεσμοθέτησε το Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας, με τον οποίο αναγνωρίζεται ως «ειδικό ταχύρυθμο πρόγραμμα δημοτικής ή γυμνασιακής εκπαιδεύσεως». Το 2000 λειτούργησε το πρώτο Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας στο Περιστέρι, ενώ σήμερα λειτουργούν περισσότερα από 55 Σχολεία σε όλη τη χώρα και πολλά τμήματα εκτός έδρας.

Πρόγραμμα και Στόχοι των Σχολείων Δεύτερης Ευκαιρίας

Το πρόγραμμα των ΣΔΕ διαφέρει από το αντίστοιχο της τυπικής εκπαίδευσης ως προς το περιεχόμενο, τη διδακτική μεθοδολογία και την αξιολόγηση των εκπαιδευομένων. Η συνολική διάρκεια του προγράμματος είναι 2 εκπαιδευτικά έτη και μετά την επιτυχή αποφοίτηση παρέχεται τίτλος ισότιμος του Γυμνασίου. Βασικός στόχος του προγράμματος φοίτησης είναι η απόκτηση βασικών δεξιοτήτων, κοινωνικών δεξιοτήτων, δεξιοτήτων στη χρήση Η/Υ και στη χρήση ξένης γλώσσας καθώς και δεξιοτήτων κατάρτισης. Επίσης, στο ωρολόγιο πρόγραμμα προβλέπονται ώρες για Επαγγελματικό Προσανατολισμό και ενδυνάμωση της ομάδας. Παρέχεται συστηματικά συμβουλευτική υποστήριξη τόσο των εκπαιδευομένων όσο και των εκπαιδευτών στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν.

Τα εκπαιδευτικά προγράμματα των Σχολείων Δεύτερης Ευκαιρίας δεν εστιάζουν μόνο στα τεκταινόμενα στην αγορά εργασίας αλλά στην όλη προσωπικότητα του εκπαιδευόμενου για να ανταποκριθεί με επάρκεια στις υποχρεώσεις του ενεργού πολίτη με πολλαπλούς κοινωνικούς ρόλους. Η έμφαση δίνεται στην απόκτηση βασικών προσόντων και στην ανάπτυξη προσωπικών δεξιοτήτων ώστε να ενισχυθεί η αυτοεκτίμηση του αποφοίτου του Σχολείου και να μπορέσει να προσεγγίσει την αγορά εργασίας προσπερνώντας το φόβο της απόρριψης και του κοινωνικού αποκλεισμού.

Οι εκπαιδευόμενοι είναι ενήλικοι οι οποίοι δεν έχουν την ίδια ηλικία ούτε τις ίδιες εμπειρίες και γνώσεις. Έχουν όμως ένα κοινό στόχο: να κατακτήσουν το αγαθό της μάθησης. Μέσω του θεσμού των Σχολείων Δεύτερης Ευκαιρίας τους δίνεται η δυνατότητα για επανασύνδεση με την τυπική εκπαίδευση και διαμόρφωση θετικής στάσης προς τη μάθηση.

Οδεύοντας προς την κοινωνία της μάθησης και της πληροφορίας δεν έχουμε παρά να αναγνωρίσουμε τη συμβολή των Σχολείων Δεύτερης Ευκαιρίας στην επανένταξη των εκπαιδευόμενων στην κοινωνική και οικονομική ζωή, όπου πλέον δεν θα αισθάνονται στιγματισμένοι αλλά πρωταγωνιστές μίας σημαντικής εκπαιδευτικής καινοτομίας.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα http://www.allinonetraining.gr/blog/2nd-chance-school-adult-training/ , Σεπτέμβριος 2011

Η Πλάνη της Μοναδικότητάς μας

Οι περισσότεροι άνθρωποι γνωρίζουν τις αλλαγές των κοινωνικών προτύπων στον έρωτα, το γάμο, το διαζύγιο καθώς και στους ρόλους του άνδρα και της γυναίκας. Πολλοί είναι αυτοί που μιλούν με ευχέρεια για τάσεις και στατιστικές. Συζητούν τέτοια θέματα γενικά με εξαιρετική άρθρωση, αλλά, συνειδητά ή ασυνείδητα, θεωρούν ότι οι ίδιοι είναι άτρωτοι σε τέτοιες γενικεύσεις. Οι κοινωνικοί ψυχολόγοι ονομάζουν το φαινόμενο «πλάνη της μοναδικότητας».

Όταν οι άνθρωποι ερωτευτούν είναι σίγουροι ότι κανείς δεν έχει αγαπήσει όπως αυτοί. Όταν δυστυχήσουν είναι βέβαιοι ότι κανείς δεν έχει υποφέρει τόσο πολύ. Και όταν υποστούν τη φθορά, σπάνια αποδίδουν την ευθύνη εκεί όπου πραγματικά ανήκει. Σπάνια λόγου χάρη, αντιλαμβάνονται τον τρόπο με τον οποίο οι πολιτισμικές δυνάμεις έχουν διαμορφώσει τις ανεδαφικές προσδοκίες τους από την ερωτική σχέση τους. Αντίθετα, κατηγορούν τους συντρόφους τους. Σκέφτονται όλα τα οδυνηρά και εκνευριστικά πράγματα που κάνει ο σύντροφός τους. «Είναι ένας νάρκισσος, σκέφτεται μόνο τις δικές του ανάγκες». «Είναι απαιτητική, γκρινιάρα και εκμεταλλεύτρια».

Οι άνθρωποι δεν αναγνωρίζουν ότι είναι θύματα των ρομαντικών ιδεωδών του πολιτισμού μας. Το παράδοξο είναι ότι δεν αναγνωρίζουν ούτε την επίδραση που έχει στη σχέση τους το εξωτερικό άγχος και η πίεση. Το επαγγελματικό άγχος, τα προβλήματα με τους συγγενείς του συντρόφου, τα παιδιά, οι αρρώστιες, ή για την ομοφυλόφιλα ζευγάρια, ιδιαίτερα όταν ο ένας ή και οι δύο δεν είναι ανοιχτά ομοφυλόφιλοι, η απόκρυψη της αληθινής φύσης της σχέσης τους. Ο αγώνας για την επαγγελματική άνοδο μπορεί να είναι εξαντλητικός. Το ίδιο και η ανία που συνεπάγεται η καθημερινή φροντίδα των παιδιών αλλά και η ανάγκη να κρατηθεί μυστική η σχέση από φίλους και συναδέλφους. Οι αγωνίες και τα άγχη αυτά αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ζωής. Είναι πολύ δύσκολο να αισθάνεσαι ρομαντικά όταν έχεις καταπονηθεί από τη δουλειά στο γραφείο και τη φροντίδα των παιδιών. Είναι πολύ δύσκολο να αισθανθείς τις πεταλούδες του έρωτα, όταν το στομάχι σου ανακατεύεται από την αγωνία των χρημάτων. Τέτοια άγχη, που είναι ανεξάρτητα από την αγάπη του ζευγαριού, μπορούν να διαβρώσουν μια σχέση όσο και η απαιτητικότητα της γυναίκας ή ο ναρκισσισμός του άνδρα.

Παρόλο που τα ζευγάρια κατανοούν θεωρητικά ότι αυτά τα άγχη επηρεάζουν τη σχέση τους, στην πράξη εξακολουθούν να κατηγορούν ο ένας τον άλλον για κακή συμπεριφορά. Ή κατηγορούν τον εαυτό τους για πράγματα που είναι πέρα από τον έλεγχό τους, όπως η ανεργία ή η στάση της κοινωνίας απέναντι στην ομοφυλοφιλία, που είναι εξίσου λάθος. Και στις δύο περιπτώσεις πληρώνουμε το τίμημα της πίστης μας στη μοναδικότητά μας.

Απόσπασμα από το βιβλίο: Pines, A.M. (2007). Η Φθορά στην Ερωτική Σχέση: Αιτίες και Θεραπείες. Αθήνα: Περίπλους.